Politički simboli i slogani

Natpis na zidu u Splitu, Septembra 1943. godine. Izvor slike: Simboli antifašizma

 

Najznačajniji simbol jugoslovenske NOB i revolucije bila je Crvena zvezda petokraka, koja je i inače bila važan simbol socijalizma. Ona je prihvaćena kao zvanična oznaka jugoslovenskih partizana na sastanku u Stolicama kod Krupnja, 26. septembra 1941. godine. Pripadnici proleterskih brigada nosili su na svojim kapama oznaku petokrake zvezde sa srpom i čekićem. Petokraka je ostala trajni simbol socijalističke Jugoslavije, koji se često javljao u nazivima raznih ustanova, a otuda i naziv jednog od najvećih sportskih klubova – Crvene zvezde. Ovaj simbol nalazio se i na zastavi Jugoslavije i svih njenih socijalističkih republika. Orden partizanske zvezde bio je visoko vojno odlikovanje u Jugoslaviji.

Osim petokrake kao simbola, kod partizana se od ranog perioda njihove borbe ustalio i pozdrav “Smrt fašizmu – Sloboda narodu! (SF – SN)”. To je, zapravo, bio slogan-pozdrav jugoslovenskih partizana, koji se pojavio prvi put u dokumentima objavljenim 10. avgusta 1941. godine i koji je u upotrebi ostao i nekoliko godina posle završetka rata. Njime su se završavali gotovo svi dokumenti - od onih koje su izdavali centralni vojni i politički organi Pokreta, do raznih lokalnih izveštaja. Prema nekim svedočanstvima, slogan je formulisan na sastanku rukovodstva KPJ 4. jula 1941. godine. On je izražavao samu suštinu antifašizma, vezujući cilj revolucionarne borbe - slobodu naroda, za slom fašizma, koji je morao biti potpun (smrt fašizmu!) i za šta se moralo izboriti.

Bratstvo i jedinstvo naroda Jugoslavije bilo je takođe jedan od najznačajnijih političkih slogana-poruka, uslov zajedničke borbe protiv okupatora i njihovih saradnika i veoma važna posleratna tekovina. Bratstvo i jedinstvo se potvrđivalo u zajedničkoj revolucionarnoj antifašističkoj borbi, koja se odvijala unutar svakog od jugoslovenskih naroda, pošto su se unutar svakog od njih nalazile i snage kolaboracije (saradnje) sa okupatorima. Takođe, bratstvo i jedinstvo je bilo ideološki slogan, kakav je neophodan svakom društvenom pokretu kao sažet izraz njegove suštine. Ovaj slogan je izražavao jugoslovensku solidarnost, pri čemu je bio inspirisan krilaticom francuske revolucije (“sloboda, jednakost, bratstvo”) i nije imao dodirnih tačaka ni sa patrijarhalnim idealom bratstva, niti sa jedinstvom u smislu brisanja različitosti - naprotiv: ono je predstavljalo ideal mogućeg jedinstva u različitosti. Kada je počeo raspad Jugoslavije slogan je izvrgavan podsmehu, iako je u periodu NOR-a bio realnost kojoj je socijalistička revolucija dugovala svoju pobedu. Posle završetka rata razne ustanove, naročito škole, nosile su naziv “Bratstvo i jedinstvo”.

 

Literatura:

Leksikon NOR-a i revolucije (1941–1945), 1981; Vojno-političko savetovanje u Stolicama: značaj i posledice za NOP, ur. D. Maletić, Beograd 1980.