Tjentište

Spomen-obeležje Bitke na Sutjesci, Tjentište. 

 

Bitka na Sutjesci (peta neprijateljska ofanziva; operacija „Švarc“) odigrala se od 15. maja do 15. juna 1943, na prostoru teško prohodnih planina i kanjona u istočnoj Hercegovini i severnoj Crnoj Gori. Najjače borbe su se vodile na prostorima oko reke Sutjeske, pa je po njoj bitka i dobila ime. U teškim borbama za obe strane, partizani su upornim borbama i velikim zalaganjem uspeli da probiju nemački obruč. Poginulo je preko 7000 partizana, što je otprilike trećina od broja opkoljenih.

Zahvaljući velikoj požrtvovanosti i pogibiji partizanskih boraca, Bitka na Sutjesci je postala jedan od najvećih simbola antifašističke borbe u Jugoslaviji.  

Tokom šezdesetih i sedamdesetih godina dvadesetog veka, na jednom od autentičnih mesta bitke, na Tjentištu u dolini reke Sutjeske, formiran je memorijalni kompleks Dolina heroja. On se sastoji od kosturnice u koju je pohranjen 3301 borac, centralnog spomenika, Spomen kuće i čitavog niza od više desetina drugih spomen obeležja i objekata. Centralni spomenik je delo vajara Miodraga Živkovića, podignuto 1971. Sastoji se od dve kamene gromade, visoke po 19 metara, koje simbolizuju proboj neprijateljskog obruča. Spomen kuća Bitke na Sutjesci građena je od 1961. do 1971. prema projektu arhitekte Ranka Radovića. Nakon toga je do 1974. u njenoj unutrašnjosti slikar Krsto Hegedušić uradio ciklus fresaka na temu bitke. Na unutrašnjim zidovima kuće su ispisana i imena poginulih boraca. Od ostalih spomen obeležja, najznačajnija su bila ona na mestu pogibije Save Kovačevića i na mestu ranjavanja Josipa Broza Tita. Od pratećih objekata podignuti su Omladinski centar sa domom mladih, Sportsko rekreativni centar sa veštačkim jezerom i sportskim terenima, kao i dva hotela.

Ceo kompleks je stradao tokom poslednjeg rata u Bosni i Hercegovini.

 

Literatura:

Đuro Kladarin, Bitka na Sutjesci, Vojno delo, Beograd 1959; Viktor Kučan, Borci Sutjeske, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd 1996; Gojko Jokić, Nacionalni park Sutjeska Tjentište, Nacionalni park „Sutjeska“, Tjentište 1976; Gojko Jokić, Jugoslavija. Spomenici revolucije. Turistički vodič, Turistička štampa, Beograd 1986; Hajke Karge, Sećanje u kamenu – okamenjeno sećanje?, Biblioteka XX vek, Beograd 2014.